Introductie
Je hebt zojuist je La Planchetta ontvangen. Voordat je voor het eerst kookt, is er één stap die je niet mag overslaan: het inbranden (seasonen). Dit is geen optioneel ritueel, het is wat een kale ijzeren plaat verandert in een natuurlijke antiaanbaklaag die generaties meegaat. In deze gids leggen we uit waarom het nodig is, wat er precies met het ijzer gebeurt, en hoe je het stap voor stap doet. Het kost maar een paar minuten en bepaalt de prestaties van je plaat voor de rest van zijn leven.
Waarom is het nodig om ijzer in te branden?
Je La Planchetta is gemaakt van puur warmgewalst ijzer, zonder enige coating. Juist dat maakt hem gezond en PFAS-vrij, maar het betekent ook dat het ijzer, zoals het uit de fabriek komt, twee eigenschappen heeft waar je iets mee moet:
IJzer is poreus en roest. Zonder bescherming kan contact met vocht en lucht roest veroorzaken. Het inbranden sluit die poriën af met een laag gepolymeriseerde olie die het metaal isoleert van vocht.
Ongebrand ijzer is niet antiaanbak. In het begin plakt eten nog. Het inbranden bouwt de natuurlijke antiaanbaklaag op(de patina) waardoor je na verloop van tijd een ei kunt bakken zonder dat het plakt, zonder Teflon of chemicaliën.
Kortom: het inbranden doet twee dingen tegelijk, het beschermt tegen roest én creëert het antiaanbakoppervlak. Daarom is het de allereerste stap, voordat je iets kookt.
Wat is inbranden, op het niveau van het ijzer?
Inbranden is een eenvoudig proces met een fascinerende chemische basis. Wanneer je een dun laagje olie boven zijn rookpunt verhit, verbrandt de olie niet zomaar: hij polymeriseert. De vetmoleculen veranderen van structuur en hechten zich aan elkaar en aan het ijzeroppervlak, en vormen zo een harde, gladde, donkere laag die stevig aan het metaal vastzit. Die laag is de patina. Het is geen vloeibare olie en geen aangebrachte coating, het is een stabiele koolstoflaag, waterafstotend en volledig veilig om op te koken.
En het mooiste: de patina wordt beter met elk gebruik. Hoe vaker je met vet kookt, hoe sterker de laag wordt. Waar een Teflonpan met de tijd achteruitgaat, wordt je La Planchetta juist beter.
Hoe je je plaat inbrandt, stap voor stap
Maak de plaat schoon met warm water en droog hem goed af met keukenpapier. Zorg dat er geen vocht achterblijft, je kunt hem eventueel een paar minuten op laag vuur verwarmen zodat alle vocht verdampt.
Verhit de plaat op middelhoog vuur tot hij goed heet is. Op inductie: gebruik een middelhoge stand (stand 5-6 van 9), nooit de hoogste stand, het ijzer raakt oververhit en verbrandt de olie in plaats van hem in te branden. Op gas: middelhoog vuur.
Breng een dun laagje olie aan met een hoog rookpunt (zonnebloem-, druivenpit- of koolzaadolie). Doe een beetje olie op keukenpapier en wrijf de hele plaat in met een dun, gelijkmatig laagje. Belangrijk: de laag moet heel dun zijn, te veel olie wordt plakkerig in plaats van beschermend.
Laat de olie inbranden tot hij begint te roken en houd dit een paar minuten aan. De olie polymeriseert en kleurt het ijzer donkerder. Herhaal het proces (dun laagje → verhitten → laten roken) drie tot vijf keer. Elke laag versterkt de patinalaag.
Laat afkoelen. Zet het vuur uit en laat de plaat rustig afkoelen. Wrijf hem daarna in met een laatste heel dun laagje olie voordat je hem opbergt.
Veelgestelde vragen
Mijn plaat kleurt ongelijkmatig, is dat erg?
Nee. Verschillende tinten en vlekken zijn volkomen normaal bij warmgewalst ijzer. De kleur egaliseert vanzelf naarmate je de plaat vaker gebruikt.
Hoe vaak moet ik inbranden?
De eerste keer grondig (3-5 lagen). Daarna bouwt de patinalaag zich vanzelf verder op bij elk gebruik. Af en toe een extra laagje na het koken versterkt hem.
Kan ik olijfolie gebruiken om in te branden?
Voor het inbranden liever niet: olijfolie heeft een laag rookpunt en verbrandt te snel, waardoor de beschermlaag zich niet goed vormt. Gebruik daarvoor een neutrale olie met een hoog rookpunt (zonnebloem-, druivenpit- of koolzaadolie). Let op: dit geldt alleen voor het inbranden, om dagelijks mee te koken kun je gewoon olijfolie gebruiken.